มะขาม

มะขามเป็นพืชพื้นเมืองในเขตร้อนของเอเชียและอัฟริกา และเป็นพืชวงศ์ถั่วเช่นเดียวกับผักกะเฉด มันแกว มะขาม ถั่วเหลือง ถั่วพู และถั่วอื่นๆ ปัจจุบันประเทศแถบละตินอเมริกาส่งออกมะขามในน้ำเชื่อม แต่ทางอินเดียผลิตมะขามคลุกเกลือ ชาวเอเชียนิยมผสมมะขามในซอส แกง ทำเครื่องดื่มน้ำมะขาม มะขามแช่อิ่ม และมะขามแก้ว ในบ้านเราใช้มะขามเปียกใส่แกงส้ม และน้ำพริกแกง ส่วนมะขามสกัดเข้มข้นใช้ในอุตสาหกรรมการผลิตซอส เช่น ซอสวูสเตอร์ และผสมลูกกวาดและทอฟฟี่

ไม้ต้นไม่ผลัดใบ สูงได้ถึง 30 เมตร ทรงพุ่มกลม เปลือกหยาบ เป็นร่อง ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ มีหูใบ และก้านใบ ใบย่อยรูปขอบขนานแคบ ขอบใบเรียบ ช่อดอกออกที่ซอกใบและปลายกิ่ง ดอกมีกลิ่นหอม กลีบเลี้ยง 4 มีขนาดไม่เท่ากัน กลีบดอก 5 กลีบ กลีบบนและกลีบข้างมีขนาดใหญ่ และเด่นสะดุดตา สีเหลืองนวลและมีเส้นใบสีแดงปนน้ำตาล อีก 2 กลีบลดรูป เป็นรูปแถบ สีขาว เกสรเพศเมีย 3 เกสรเพศเมีย 1 ผลรูปกึ่งทรงกระบอก อาจแบนด้านข้าง ผลเป็นฝักหักข้อ ผนังผลชั้นนอกเปราะ ผนังผลชั้นกลางเป็นเนื้อนุ่มสีน้ำตาล มีรสเปรี้ยวหรือหวาน ผนังผลชั้นในบาง คล้ายแผ่นหนัง

กินสดเป็นผลไม้ ทำมะขามเปียก (ดูมะขาม) คลุกเกลือ เชื่อม แช่อิ่ม น้ำมะขาม มะขามแก้ว ผสมซอส (ดูซอสวูสเตอร์) แยมและเยลลี่ ลูกกวาดและทอฟฟี่

ผล (ฝัก)

ข้อมูลจาก กรีนไฮเปอร์มาร์ท: สารานุกรมผลิตผลและผลิตภัณฑ์จากพืช ในซุปเปอร์มาร์เก็ต, 2546

คำอธิบายศัพท์พฤกษศาสตร์โดย รองศาสตราจารย์วิยดา เทพหัตถี ศศิวิมล แสวงผล เชฏฐ์ สาทรกิจ ทยา เจนจิตติกุล

โดยการสนับสนุนของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย และ ภาควิชาพฤกษศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

— อภิชัย อารยะเจริญชัย 2009/05/20 19:33