กรีนไฮเปอร์มาร์ท:สารานุกรมผลิตผลและผลิตภัณฑ์จากพืช ในซุปเปอร์มาร์เก็ต

ผลิตผลและผลิตภัณฑ์จากพืชลักษณะทางพฤกษศาสตร์สมุดคำศัพท์ดัชนีชื่อพืช


คำศัพท์หมวด ว

วงกลีบดอก (corolla)

วงของกลีบที่ถัดจากวงของกลีบเลี้ยงเข้ามา โดยมากมักมีสีสวยงาม อาจแยกกันเป็นกลีบๆ เรียกว่ากลีบดอก หรือเชื่อมติดกันเป็นหลอดกลีบดอก (corolla tube) ส่วนปลายที่แยกกันเป็นกลีบๆ ว่าแฉกกลีบดอก (corolla lobe) ดูเพิ่มเติมที่ดอก

วงกลีบเลี้ยง (calyx)

วงของกลีบซึ่งอยู่นอกสุดของดอกไม้ ทำหน้าที่ห่อหุ้มหรือปกคลุมส่วนอื่นของดอกขณะที่ดอกยังตูมอยู่ ส่วนมากมีสีเขียวหรือสีอื่น ซึ่งไม่สดสวยสะดุดตาเหมือนกับกลีบดอก อาจแยกกันเป็นกลีบๆ เรียกว่ากลีบเลี้ยง หรือเชื่อมติดกันเป็นบางส่วน เรียกส่วนที่ติดกันว่าหลอดกลีบเลี้ยง (calyx tube) และส่วนปลายที่แยกกันเป็นกลีบๆ ว่าแฉกกลีบเลี้ยง (calyx lobe)

วงศ์ (family)

ลำดับขั้นทางอนุกรมวิธานซึ่งประกอบด้วยสกุลเดียวหรือหลายสกุล ชื่อภาษาละตินของวงศ์มักลงท้ายด้วย –aceae

วิตามิน (vitamin)

วิตามินเป็นสารอาหารที่จำเป็นต่อการทำงานของระบบต่างๆภายในร่างกาย ร่างกายต้องการวิตามินต่อวันเพียงในปริมาณน้อย แต่ร่างกายสังเคราะห์ไม่ได้ หรือได้ในปริมาณไม่เพียงพอ จำเป็นต้องได้รับจากอาหารซึ่งส่วนใหญ่ได้จากพืช วิตามินมี 13 ชนิด วิตามินที่ละลายในไขมัน ได้แก่ วิตามินเอ ดี อี และเค (vitamin A, D, E, K) ที่เหลือล้วนแต่ละลายในน้ำ ได้แก่ วิตามิน 8 ชนิดในกลุ่มวิตามินบี (vitamin B complex) คือ บีหนึ่ง, บีสอง, บีสาม, บีหก, บีสิบสอง, กรด โฟลิก (folic acid), กรดแพนโทเธนิก (pantothenic acid) และไบโอติน (biotin) ส่วนวิตามินซีละลายน้ำได้ดีมาก และเสื่อมสภาพด้วยความร้อนได้ง่ายมาก

หน้าที่และแหล่งที่พบวิตามินต่างๆ มีดังนี้

  • วิตามินเอ มีหน้าที่สำคัญเกี่ยวกับการเจริญเติบโตและพัฒนาการของเซลล์ การมองเห็นและการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน รักษาสุขภาพผิวหนังและเยื่อบุอวัยวะต่างๆ พบในตับและน้ำมันตับปลา ไข่ นม เนย ผักสีเขียว สีเหลือง สีส้ม และสีแดง เช่น คะน้า ปวยเล้ง ฟักทอง แครอท พริกขี้หนู มะเขือเทศ
  • วิตามินบี 1 (ไธเอมิน–thiamin)มีหน้าที่ในการสลายคาร์โบไฮเดรต ไขมัน และแอลกอฮอล์เป็นพลังงาน พบในรำข้าว เอ็มบริโอข้าวสาลี (วีทเจิร์ม) ถั่วลิสง เบียร์ (ในยีสต์ที่ใช้หมักเบียร์)
  • วิตามินบี 2 (ไรโบฟลาวิน– riboflavin) มีหน้าที่ปลดปล่อยพลังงานจากสารอาหาร และช่วยให้วิตามินบี 3 และบี 6 ทำงานได้ตามปกติ พบในตับ นม รำข้าว รำข้าวสาลี เบียร์ (ในยีสต์ที่ใช้หมักเบียร์) ถั่วเหลือง ผักสีเขียวเข้ม
  • วิตามินบี 3 (ไนอาซิน– niacin)ผลิตพลังงานในเซลล์ สร้างสารสื่อประสาท รักษาสุขภาพของผิวหนัง และระบบย่อยอาหาร พบในไข่ ปลา ถั่วลิสง มันฝรั่ง กาแฟ (ดูกาแฟสำเร็จรูป)
  • วิตามินบี 6 ช่วยย่อยสลายโปรตีนเป็นพลังงาน จำเป็นต่อระบบภูมิคุ้มกัน ระบบประสาท และการสร้างเม็ดเลือดแดง พบในตับ ปลา ข้าวกล้อง เบียร์ (ในยีสต์ที่ใช้หมักเบียร์) ผักสีเขียว
  • วิตามินบี 12 จำเป็นสำหรับการสร้างสารพันธุกรรม และเยื่อหุ้มใยประสาท ช่วยในการแบ่งตัวของเซลล์ พบในเนื้อสัตว์ ไข่ แต่ในอาหารจากพืชไม่มี หรือมีไม่เพียงพอ ดังนั้นผู้ที่รับประทานอาหารมังสวิรัติควรต้องรับประทานวิตามินบี 12 เป็นอาหารเสริม
  • กรดโฟลิก จำเป็นสำหรับการสร้างสารพันธุกรรม และโปรตีน ช่วยในการแบ่งตัวของเซลล์ พบในผักสีเขียวเข้ม ปวยเล้ง ถั่ว ข้าวกล้อง ธัญชาติอบกรอบ ส้ม
  • กรดแพนโทเธนิก มีหน้าที่ปลดปล่อยพลังงานจากสารอาหาร ใช้ในการสังเคราะห์คอเลสเตอรอล ไขมัน และเม็ดเลือดแดง พบใน
  • ไบโอติน มีหน้าที่ปลดปล่อยพลังงานจากสารอาหาร ใช้ในการสังเคราะห์คอเลสเตอรอล และไขมัน พบในตับ ไข่แดง ผักสีเขียวเข้ม ข้าวกล้อง และแบคทีเรียในลำไส้สร้างไบโอตินด้วย
  • วิตามินซี (กรดแอสคอร์บิก–ascorbic acid) สร้างคอลลาเจน และสารสื่อประสาท เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ (anti-oxidant) และช่วยดูดซึมธาตุเหล็กในอาหาร พบในผักสีเขียว และผลไม้สด เช่น บร็อคโคลี่ ฝรั่ง ส้ม มะละกอ
  • วิตามินดี ช่วยการดูดซึมแคลเซี่ยมและฟอสฟอรัส เพื่อเสริมสร้างกระดูกและฟัน ร่างกายสร้างได้เองเมื่อผิวหนังได้รับแสงแดด และพบในไข่แดง ตับ น้ำมันตับปลา และอาหารบางชนิดที่เสริมวิตามินดี เช่น ธัญชาติอบกรอบ ขนมปัง เครื่องดื่มช็อกโกแล็ต และมาการีน
  • วิตามินอี เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ พบในเนย ไข่ น้ำมันพืช มาการีน ถั่วลิสง มันเทศ ผักสีเขียวเข้ม เอ็มบริโอข้าวสาลี (วีทเจิร์ม)
  • วิตามินเค สร้างโปรตีนที่จำเป็นต่อการแข็งตัวของเลือด พบในนม เนย ผักสีเขียวเข้ม และแบคทีเรียในลำไส้สร้างวิตามินเคด้วย

[ใบเรียง] เวียน spiral [leaf arrangement]

การที่ใบติดกับกิ่งหรือลำต้น โดยมีตำแหน่งที่ติดนั้นเวียนเป็นเกลียวไปรอบต้น (ดูการเรียงใบ)ตับ ไข่ ยีสต์ ถั่ว ข้าวกล้อง เอ็มบริโอข้าวสาลี (วีทเจิร์ม) ถั่วลิสง

แวคิวโอล (vacuole)

ช่องที่อยู่ภายในเซลล์พืช มีเยื่อหุ้ม และมีของเหลวอยู่ภายใน แวคิวโอลอาจมีขนาดใหญ่มากและเบียดไซโทพลาซึม (cytoplasm) จนเหลือนิดเดียว


Personal Tools