ภาชนะโฟม ใช้แล้วอันตรายหรือไม่

จากกระแสที่แชร์กันในอินเทอร์เน็ตเรื่องการห้ามใช้ภาชนะโฟม เพราะจะทำให้เป็นมะเร็ง อยากทราบข้อเท็จจริงว่าควรใชัภาชนะดังกล่าวหรือไม่

ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจก่อนว่า ภาชนะโฟมทีส่วนประกอบหลักคือ พอลิสไตรีน (Polystyrene) ซึ่งเป็นพอลิเมอร์ที่ได้จากระบวนการพอลิเมอไรเซชั่น (Polymerization) โดยใช้สไตรีนมอนอเมอร์ (Styrene Monomer) เป็นวัตถุดิบ โฟมจัดอยู่ในประเทศพอลิสไตรีนชนิดขยายตัว (Expanded Polystyrene : EPS) ที่นำมาทำให้ขนาดใหญ่ แต่พรุนและมีน้ำหนักเบา มีอากาศเป็นส่วนประกอบถึงกว่าร้อยละ 95 โดยปริมาตร

thaihealth_c_acijpvxz4579

ผลิตภัณฑ์จากพอลิสไตรีนที่อาจพบเห็นในชีวิตประจำวันมีหลากหลาย เช่น กล่องซีดี แก้วพลาสติกสีขาว ช้อนคนกาแฟ จาน ถาดพลาสติก โดยวัสดุดังกล่าวมีลักษณะเปราะ ราคาถูก จึงเป็นที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลาย

จากคำเตือนมากมายที่แชร์ในอินเทอร์เน็ตนั้น ดูจะเพ่งเล็งไปที่สารสไตรีนซึ่งเป็นสารต้องสงสัยที่ก่อให้เกิดมะเร็งในสัตว์ทดลองได้ จึงทำให้ผู้บริโภคเกิดความกลัวและไม่มั่นใจในการใช้วัสดุดังกล่าวบรรจุอาหาร

อันที่จริงแล้วการรับสารสไตรีนมอนอเมอร์เข้าสู่ร่างกาายอาจเกิดอันตรายได้จริง ซึ่งโดยทั่วไปสารนี้เป็นสารที่พบในอาหารตามธรรมชาติในระดับหนึ่งอยู่แล้ว แต่ภาชนะโฟมและภาชนะที่เป็นพอลิสไตรีนนั้นมีการทำให้เป็นพอลิเมอร์ในรูปของพอลิสไตรีนที่มีความเสถียรและคงทนสูง เฉื่อยต่อปฏิกิริยา ทนต่อกรด-ด่าง และทนความร้อนได้ถึง 230-240 องศาเซลเซียส (จุดหลอมเหลว) แม้จะมีสารสไตรีนปนเปื้อนออกมาทั้งจากกระบวนการผลิต หรือจากการใส่อาหารร้อนๆ แต่ก็พบว่ามีในปริมาณน้อยกว่าระดับที่จะก่อให้เกิดอันตรายต่อร่างกาย

ภาชนะเหล่านี้จึงได้มตรฐานอาหาร (Food Grade) ซึ่งจากข้อมูลในช่วง 20 ปี ทั้งองค์การอาหารและยาสหรัฐอเมริกาและองค์กรด้านอาหารของยุโรปยอมรับความปลอดภัยของพอลิสไตรีนในการใช้เป็นภาชนะใส่อาหาร

แต่ข้อเสียของผลิตภัณฑ์จากพอลิสไตรีนชนิดขยายตัวคือเป็นวัสดุที่ไม่นิยมนำมารีไซเคิล เพราะมีต้นทุนการขนส่งสูง เนื่องจากมีปริมาตรมาก แต่มีน้ำหนักเบา กินพื้นที่ในการรวบรวมสู่กระบวนการรีไซเคิล จึงมักกลายเป็นขยะปนเปื้อนในระบบนิเวศรวมถึงในทะเลและมหาสมุทร หากสัตว์น้ำกินเข้าไปแล้วมนุษย์จับสัตว์น้ำมากินอีก เจาสารดังกล่าวก็จะกลับเข้าสู่ห่วงโซ่อาหารไม่มีสิ้นสุด ซึ่งอาจเกิดเป็นการสะสมของสารพิษได้

ดังนั้นการกินอาหารจากภาชนะโฟมจึงปลอดภัย แต่หากเราสามารถใช้ภาชนะที่นำกลับมาใช้ซ้ำได้จะดีต่อทั้งตัวเองและสิ่งแวดล้อมมากกว่าครับ

—————————————————————————————————-

Palangpon_K2
รองศาสตราจารย์ ดร.พลังพล คงเสรี

ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

เผยแพร่ใน พลังพล คงเสรี. (ตุลาคม 2559). ไขปัญหาโลกออนไลน์. ชีวจิต, 18(432) : 48.