หนังสือพิมพ์ข่าวสด

Home

มติชน

ข่าวสด

ประชาชาติธุรกิจ

มติชนสุดสัปดาห์

ศิลปวัฒนธรรม

เทคโนโลยีชาวบ้าน

เส้นทางเศรษฐี

วันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2549 ปีที่ 16 ฉบับที่ 5831

ยกย่อง"พิไล" แม่ของนกเงือก

คอลัมน์ สดจากประชาสังคม

นาตยา ศรีดี

ภาพ "นกเงือก" จับคู่ทำรังตามโพรงไม้ใหญ่ ตัวเมียกกไข่ให้กำเนิดลูกน้อย ตัวผู้ทำหน้าที่ปกป้อง หาอาหารเลี้ยงทั้งแม่และลูก เป็นความผูกพันและมั่นคงน่าเป็นเยี่ยงอย่าง เพราะหากพ่อนกเป็นอะไรไประหว่างที่แม่นกและลูกน้อยยังอยู่ในโพรง นั่นหมายถึงทุกชีวิตก็จบสิ้นลงไปด้วย

นกเงือกเป็นสัญลักษณ์ความสมบูรณ์ของป่าดงดิบ ทำให้หลายคนติดอกติดใจหลงใหลเข้าไปอยู่ในแมกไม้ธรรมชาติอย่างนี้อย่างไม่รู้เบื่อหน่าย เช่นเดียวกับ ศ.ดร.พิไล พูลสวัสดิ์ อาจารย์ประจำภาควิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นนักวิจัยและนักอนุรักษ์นกเงือกคนสำคัญของไทยและของโลกก็ว่าได้

ดร.พิไลเพิ่งได้รับ 2 รางวัลใหญ่ระดับนานาชาติ จากการอนุรักษ์นกเงือกมาหมาดๆ ในปีนี้ คือ รางวัล "Chevron Conservation Award" ครั้งที่ 52 ที่ประเทศสหรัฐอเมริกา และรางวัล "Rolex Awards for Enterprise" ที่ประเทศสิงคโปร์ สมกับที่ถูกเรียกขานว่าเป็น "มารดาแห่งนกเงือก"

อาจารย์พิไลเล่าถึงความเป็นมาครั้งแรก ที่เข้าไปผูกพันกับชีวิตนกเงือกว่า ก่อนมาเป็นอาจารย์เคยทำงานเกี่ยวกับนกและสัตว์ย้ายถิ่น กระทั่งปี 2519 ทีมงานสถานีโทรทัศน์บีบีซี เข้ามาถ่ายทำภาพยนตร์สารคดีนกเงือก และเชิญตนไปเป็นที่ปรึกษา ทำให้เห็นชีวิตนกเงือกโดยตลอด ตอนแรกตกใจกับเสียงบินที่ดังมาก แต่เมื่อได้เฝ้าดูเห็นวิถีชีวิตนกเงือกตัวผู้ มีความพยายามในการทำหน้าที่ คอยดูแลตัวเมียและลูก บินไปหาเมล็ดพันธุ์พืชมาป้อนปากต่อปากเลี้ยงครอบครัว ดูแลความปลอดภัยให้ เหมือนชีวิตครอบครัวของคนเรา จึงรู้สึกประทับใจ

นอกจากหน้าที่ต่อครอบครัวแล้ว นกเงือกยังทำหน้าที่ต่อสังคมป่า โดยกระจายพันธุ์ไม้ที่คาบไปทิ้งไว้ตามพื้นที่ป่า ช่วยขยายพันธุ์ต้นไม้ในป่า หากคนเอาอย่างนกเงือก ป่าคงไม่หมดไป น้ำคงไม่ท่วม คงไม่เกิดการลักลอบตัดต้นไม้

นั่นคือจุดเริ่มของดร.พิไลที่หันมาทุ่มเทอย่างจริงจัง กับการศึกษาวิจัยและอนุรักษ์นกเงือกในพื้นที่ป่าของไทยที่กำลังใกล้สูญพันธุ์ จนถึงวันนี้เกือบ 30 ปีอย่างต่อเนื่อง ถือเป็นนักวิจัยที่ทำงานอนุรักษ์นกเงือกอย่างกัดไม่ปล่อย จนสามารถดึงนักล่าลูกนกเงือกในป่า มาเป็นนักอนุรักษ์นกเงือกได้จำนวนมาก และยังมีโครงการวิจัยอีกจำนวนมากที่เตรียมสานต่อ

อาจารย์พิไลกล่าวถึงการทำโครงการศึกษาชีววิทยาและนิเวศวิทยาของนกเงือกว่า ทำมาตั้งแต่ปี 2521 ในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จ.อุทัยธานี อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ จ.นครราชสีมา และอุทยานแห่งชาติบูโด-สุไหงปาดี จ.นราธิวาส ทำให้รู้ว่าสายพันธุ์นกเงือกที่พบในไทยมี 13 สายพันธุ์ และ 2-3 สายพันธุ์จัดเป็นสัตว์ป่าสงวนและน่าวิตกว่าจะสูญพันธุ์แล้ว เช่น นกเงือกหัวหงอก นกชนหิน เนื่องจากต้นไม้ขนาดใหญ่ เช่น ตะเคียน ไม้ยาง ซึ่งนกเงือกมักใช้ทำรังโพรงไม้ ถูกทำลายโค่นถาง ถูกคุกคามโดยเฉพาะพื้นที่ป่าภาคใต้มีการทำไม้เถื่อนมาก จึงเหลือรังนกในสภาพดีไม่ถึงร้อยละ 60 ประกอบกับนกต้องทิ้งรังเนื่องจากฝนตกหนัก น้ำเซาะรังจนอยู่กันไม่ได้

"ทีมงานได้ร่วมกับมหาวิทยาลัยศิลปากร ออกแบบรังเทียมให้นกเงือก ต้องใช้เงินสูงถึงรังละ 8,000 บาท ทำไปแล้ว 23 รัง ที่ป่าเทือกเขาบูโด 15 รัง นับว่าได้ผลมีนกเข้ามาอยู่หลายครอบครัว นอกจากนั้นยังมีนักล่าลูกนกเงือกเพื่อเอาไปขาย ได้ตัวละ 30,000-40,000 บาท ที่ตลาดนัดสวนจตุจักร โดยเฉพาะที่ป่าบูโดมีการล่านกไปขายและโค่นป่าจำนวนมาก จนอาจส่งผลให้นกเงือกที่มีกำเนิดมากว่า 50 ล้านปีต้องหมดไปจากป่า"

งานสำคัญของดร.พิไล คือการฟื้นฟูรังนกเงือกบนต้นไม้ การรณรงค์หยุดล่านกเงือก และโครงการเปลี่ยนแปลงจากผู้ล่าลูกนกเงือกในชนบท ให้เป็นนักอนุรักษ์และมัคคุเทศก์ ที่อุทยานแห่งชาติบูโด-สุไหงปาดี ซึ่งการทำงานต้องพบทั้งขจก. เหตุการณ์ไม่สงบในภาคใต้ แต่ก็สามารถทำงานมาได้ โดยการชักชวนพรานป่าหรือนักล่านกเงือก และคนในท้องถิ่นมาอบรมให้เห็นคุณค่านกเงือก

ทำให้ชาวบ้าน 40 คนจาก 11 หมู่บ้าน โดยเฉพาะหมู่บ้านตาเป๊าะ อ.รือเสาะ จ.นราธิวาส ซึ่งเคยเป็นแหล่งใหญ่ที่มีการล่านกเงือก กลายเป็นหมู่บ้านอนุรักษ์นกเงือกแล้ว งานต่อไปคือ การร่วมกับศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ หรือไบโอเทค ศึกษาการสูญพันธุ์ของนกเงือก และรวบรวมจำนวนนกเงือกทั่วประเทศ

ดร.พิไลกล่าวด้วยว่า ผลจากการเข้าไปทำงานในพื้นที่ คาดว่าปี 2549 น่าจะมีนกเงือกในเทือกเขาบูโดไม่น้อยกว่า 350 ตัว ซึ่งผู้ที่สนใจต้องการร่วมอนุรักษ์นกเงือก สามารถมีส่วนร่วมได้โดยการส่งเงินอุปการะนกเงือกตัวละ 2,500-3,700 บาทต่อปี เพื่อนำเงินมาเป็นค่าใช้จ่ายสำหรับอดีตพราน ซึ่งเป็นคนในท้องถิ่น ที่กลับใจมาช่วยดูแลนกเงือก และอยากให้เด็กเยาวชนหรือนักวิจัยรุ่นใหม่ หันมาสนใจศึกษาสัตว์ป่าและระบบนิเวศให้มากขึ้นด้วย

หน้า 5<

เลือกตั้ง ส.ว.
19 เมษา 2549

เลือกตั้ง ส.ส.
2 เมษา 2549

ฟุตบอลโลก2006

ซีเกมส์2005

โอลิมปิค2004


มติชน \| ข่าวสด \| ประชาชาติธุรกิจ \| มติชนสุดสัปดาห์ \| ศิลปวัฒนธรรม \| เทคโนโลยีชาวบ้าน \| เส้นทางเศรษฐี
ศูนย์ข้อมูล \| สำนักพิมพ์ \| อบรมอาชีพ \| ท่องเที่ยว \| ฟอรั่ม \| หางาน \| ข้อมูลบริษัท
E-mail : webeditor@matichon.co.th
Copyright ^© by Matichon Public Co.,Ltd. All Rights Reserved. Design by Matichon Information Center.