Welcome to...
Department of Biology, Faculty of Science
Mahidol University
Wisdom of the Land

Home
About us
News and Events
Research
Facilities
Publications
Awards
Curriculums
eLearning
Staff
Alumni
Service
Shop
Webboard
Download
Contact us
New Homepage
Home | Faculty of Science | Mahidol University | FAQs | Members | ภาษาไทย

Department of Biology Webboard
Search:
[Reload] [Recent] [Post] [Reply]
ภาวะซึมเศร้า: โรคร้ายหรือการปรับตัว?

Detail: ภาวะซึมเศร้า (depression) เป็นปัญหาร้ายแรงสำหรับคนบางคน จิตแพทย์และนักจิตวิทยามองมันว่าเป็นภาวะที่ส่งผลร้าย แน่นอนว่าภาวะซึมเศร้าสำหรับบางคนอาจทำให้เบื่ออาหาร การแยกตัวออกจากสังคม ความไม่มีสมาธิและไม่สามารถจดจ่อต่อเนื่องในหน้าที่การงานและวิถีชีวิตตามปกติ และบางคนก็รุนแรงจนถึงขั้นต้องจบชีวิตตัวเองลงด้วยน้ำมือตนเอง คนจำนวนไม่น้อยที่ต้องเผชิญภาวะซึมเศร้าและความผิดปกติที่เกิดจากภาวะซึมเศร้าสักครั้งหนึ่งในชีวิต ถ้าภาวะซึมเศร้าเป็นภาวะที่ส่งผลร้ายตามที่กล่ามาข้างต้น การคัดเลือกตามธรรมชาติก็ควรจะทำให้สมองเราทนทานต่อภาวะนี้ได้ แต่เหตุไฉนรูปการณ์กลับตรงกันข้าม?

หรือภาวะซึมเศร้าจะเป็นปัญหาที่เกิดจากเรามีอายุมากขึ้น? - ก็ไม่น่าจริง เพราะทั้งเด็กทั้งวัยรุ่นต่างมีประสบการณ์ต่อภาวะนี้ทั้งสิ้น
หรือภาวะซึมเศร้าเกิดขึ้นเพราะความศิวิไลซ์? - ก็ไม่น่าใช่อีก เพราะจากการศึกษาพบชนเผ่าพื้นเมืองในปารากวัยและแอฟริกาใต้ ที่อาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมดั้งเดิมที่เราวิวัฒนาการกันมา ก็ยังคงประสบกับภาวะนี้
หรือภาวะซึมเศร้าอาจไม่ใ้ช่ภาวะที่ไร้ประโยชน์ แต่กลับมีประโยชน์ต่อการดำรงชีวิต?

นักวิจัยประสาทศาสตร์ระดับโมเลกุลได้ศึกษาหน้าที่ของโปรตีน 5HT1a ซึ่งทำหน้าที่เป็นตัวรับสารสื่อประสาทที่ชื่อเซโรโทนิน พบว่าหนูที่ไม่มีโปรตีนนี้ในสมองตอบสนองต่อความเครียดน้อยลง ซึ่งจะออกมาในรูปแบบของอาการซึมเศร้านั่นเอง และเมื่อได้เปรียบเทียบส่วนประกอบสำคัญที่ทำให้โปรตีนนี้ทำงานได้ระหว่างหนูกับมนุษย์ พบว่ามีความเหมือนกัน ๙๙% แสดงให้เห็นว่า ธรรมชาติได้คัดเลือกให้โปรตีนนี้ยังคงทำหน้าที่ในการกระตุ้นภาวะซึมเศร้า

แล้วประโยชน์ของภาวะซึมเศร้าล่ะ? แน่นอนว่าคนที่มีภาวะซึมเศร้าจะเคร่งเครียดและคิดจดจ่ออยู่แค่ในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง หรืออาจเรียกได้ว่าการ "หมักบ่ม" (rumination - รากศัพท์เดียวกับคำว่า ruminant ที่หมายถึง "สัตว์เคี้ยงเอื้อง" ซึ่งจะได้สารอาหารที่ต้องการจากการมหักบ่มอาหารในกระเพาะ) นักวิจัยหลายคณะยังพบว่า ภาวะซึมเศร้าส่งผลโดยตรงต่อความสามารถในการคิดวิเคราะห์ของสมอง โดยในช่วงของการวิเคราัห์ ปัญหาที่ซับซ้อนจะถูกแยกย่อยออกเป็นชิ้นส่วนเล็กๆ แล้วค่อยๆ ถูกนำมาพิจารณาทีละชิ้นๆ ซึ่งแน่นอนว่ามีประสิทธิภาพ และให้ผลที่น่าพึงใจมากกว่าการตัดสินใจอย่างลวกๆ คำอธิบายนี้ถูกยืนยันด้วยคะแนนของแบบทดสอบอัจฉริยะภาพของบุคคลสองกลุ่ม พบว่า กลุ่มบุคคลที่มีภาวะซึมเศร้าระหว่างทำแบบทดสอบจะได้คะแนนดีกว่าในข้อที่ซับซ้อน

เราทุกคนต่างรู้ดีว่า ตอนลงมือทำข้อสอบที่ยากๆ เราต้องใช้สมาธิมากขนาดไหน และการไม่ถูกรบกวนก็เป็นสิ่งจำเป็น
จากการศึกษาพบว่า เซลล์ประสาทในสมองส่วนที่มีชื่อว่า Ventrolateral prefrontal cortex (VLPFC) จะต้องถูกกระตุ้น และเกิดศักย์กิริยา (action potential - คำไทยคำนี้ ถ้าไม่ีมีภาษาอังกฤษกำกับ เชื่อว่าร้อยทั้งร้อยไม่มีใครรู้ว่ามันหมายถึง action potential) ตลอดเวลา ซึ่งต้องใช้พลังงานมาก เหมือนรถยนต์เวลาเร่งเครื่องที่กินน้ำมันมากกว่าปกติ ซึ่งถ้าพลังงานไม่เพียงพอ ก็จะเสี่ยงต่อการเกิดความเสียหายได้ จากการศึกษาในสัตว์ทดลองพบว่า โปรตีน 5HT1a หลังจากที่ได้รับการกระตุ้นจากเซโรโทนินแล้ว มันจะทำหน้าที่เป็นเสมือนตัวป้อนเชื้อเพลิง ทำให้เซลล์ประสาทใน VLPFC ทำงานได้ตามปกติ และนี่คือเหตุผลที่ว่าทำไมโปรตีน 5HT1a จึงสำคัญและถูกอนุรักษ์ไว้ในสายวิวัฒนาการ

เมื่อเป็นเช่นนี้ ทุกๆ อย่างก็ดูจะเข้าเค้า อาการที่เกิดจากภาวะซึมเศร้า แท้จริงแล้วช่วยให้เราไม่ถูกรบกวนได้โดยง่าย การแยกตัวออกมาจากสังคมทำให้เราได้มีโอกาสคิดวิเคราัห์ปัญหาคนเดียวเงียบๆ ในขณะที่คนรอบข้างกำลังให้ความสนใจในเืรื่องอื่น การเบื่ออาหารทำให้เราไม่ได้เคี้ยวและใช้ปากมากนัก ซึ่งจากผลการวิจัยพบว่าการเคี้ยวจะไปรบกวนกระบวนการการคิดของสมอง หรือแม้กระทั่งการด้อยสมรรถภาพทางเพศในช่วงที่ซึมเศร้า ก็ทำให้บุคคลผู้นั้นไม่ถูกเบี่ยงเบนไปจากปัญหาที่กำลังวิเคราะห์อยู่

แล้วภาวะซึมเศร้าช่วยทำให้คิดวิเคราะห์ปัญหาได้จริงๆ หรือ? ถ้าภาวะซึมเศร้าส่งผลไม่ดีต่อการแก้ปัญหาจริง กิจกรรมที่ส่งเสริมการหมักบ่ม อย่างเช่นการให้เขียนแสดงความคิดความรู้สึกในช่วงนั้นๆ ออกมา น่าจะทำให้้เราคิดวิเคราัะห์ปัญหาได้ช้าลงกว่าเดิม แต่จากการศึกษาหลายๆ ชิ้นให้ผลตรงกันข้าม การเขียนระบายความรู้สึกออกมาทำให้แก้ปัญหาได้ดีขึ้นกว่าเดิม เพราะคนที่อยู่ในภาวะซึมเศร้าจะเข้าถึงปัญหาได้มากกว่า
หลักฐานอีกกลุ่มแสดงให้เห็นว่า ภาวะซึมเศร้าช่วยทำให้เราแก้ปัญหาทางสังคมที่ตัดสินใจลำบากได้ เช่นภรรยาที่มีลูกกับสามีแล้วไปพบว่าสามีมีชู้ จะทำอย่างไรระหว่างแกล้งทำเป็นไม่สนใจ หรือบังคับให้สามีเลือกระหว่างเธอกับชู้ (ซึ่งแน่นอน...เสี่ยงต่อการถูกทิ้ง) การทดลองบ่งชี้ว่า บุคคลที่อยู่ในภาวะซึมเศร้าเมื่อเจอปัญหาเช่นนี้จะวิเคราัะห์ปัญหาได้ดีกว่า เพราะจะคำนึงถึงต้นทุนและผลประโยชน์จากตัวเลือกทั้งหลาย

เมื่อผลสรุปออกมาเป็นเช่นนี้ การบำบัดบุคคลที่มีภาวะซึมเศร้าควรทำอย่างไร? เมื่อพบว่าภาวะซึมเศร้ามีผลบวกต่อการวิเคราะห์และแก้ปัญหาที่ยุ่งยากซับซ้อน การบำบัดควรส่งเสริมให้มีการหมักบ่มปัญหาไปในทางที่ถูกที่ควร รวมถึงเข้าไปช่วยตัดสินใจ หรือชี้แนะแนวทางการแก้ปัญหา มากกว่าให้ยา หรือให้การบำบัดที่ไปยับยั้งภาวะซึมเศร้า

หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ชี้ชัดว่า ภาวะซึมเศร้าไม่ใช่อาการผิดปกติของสมอง หรือสิ่งที่เกิดขึ้นด้วยความบังเอิญ แต่กลับเป็นกลไกที่ได้ถูกคัดเลือกไว้ให้ทำหน้าที่เฉพาะอย่าง - ก็เหมือนกับตาของสัตว์มีกระดูกสันหลังนั่นแหละ

---

แปลและเรียบเรียงจาก Depression's Evolutionary Roots โดย Paul W. Andrews และ J. Anderson Thomson, Jr. จากนิตยสาร Scientific American

เข้าถึงได้จาก: http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=depressions-evolutionary&page=3

By: Halley August 25, 2009 23:03

Message 1:
สวัสดียามดึกครับ :)

ก็...จากกระทู้ที่บอกให้ประชากรคณะวิทย์ทำเว็บส่วนตัว
ผมก็ได้บอกไปว่า อ.โจ้ได้ทำให้มีแรงบันดาลใจในการหาข่าววิทยาศาสตร์มาแปล ย่อ สรุปความ ให้อ่านได้ง่ายๆ

เนื่องจากผมยังคิดไม่ตกว่าจะเปิดบล็อกใหม่สำหรับทำอย่างนี้เลยดีไหม หรือจะอะไรยังไงดี แต่อยากทำแล้วอะ ก็เลยทำเลย ตอนนี้ นอกจาก Facebook ผมก็เอามาให้อ่านกันในเว็บภาคด้วย

ก็อยากได้รับคำแนะนำ ติ ชม น่ะครับ รวมทั้งข้อคิดเห็นที่เกิดจากบทความข้างต้น ก็มาพูดคุยกันได้

ขอบคุณสำหรับทุกๆ ความเห็นครับ :)

ป.ล. ตอนนี้ขอติตัวเองหนึ่งข้อ คือ ยาวไป
ตอนแรกก็ตั้งใจจะเอาให้มันสั้นๆ กะทัดรัด แต่ทำไปทำมาชักมัน สนุกดี และกลัวว่า ถ้าเขียนข้ามบางประโยค เก็บเนื้อความไม่ครบถ้วน จะชวนพาสับสนรึเปล่า งานหน้าจะลองเขียนให้กระชับกว่านี้ครับ

By: Halley August 25, 2009 23:10

Message 2:
อ่านแล้ว ดีๆ ไม่ยากเกินไป แต่ยาวไปนิดจริงๆด้วย


ปล.จิตตปัญญาศึกษาช่วยคุณได้ เอิ้กๆ

By: SM August 26, 2009 00:26

Message 3:
ก่อนทำข้อสอบ ควรเข้าโหมดซึมเศร้า จะได้คะแนนดีๆ ใครทดลองแล้วแจ้งผลด้วย

..พอคะแนนออกมาอาจจะซึมเศร้ากว่าเดิม

หรือเข้าโหมดนี้แล้ว อาจจะใช้วิเคราะห์ปัญหาได้ดี แต่เวลาไม่คอยท่า หมดเวลาทำข้อสอบอาจจะยังไม่ได้เขียน เพราะมัวแต่วิเคราะห์อยู่ ในโลกแห่งความเป็นจริงก็คงไม่ต่างกัน ที่พวกซึมเศร้าก็แก้ปัญหาได้ไม่ทันการอยู่ดี เข้าทำนองว่าเก่งไม่กลัว กลัวช้า

นอกจากนี้หากยีนนี้เกี่ยวข้องกับภาวะซึมเศร้า ต้องดูด้วยว่ามันอยู่ใน linkage disequilibrium รึเปล่า ก่อนที่จะสรุปว่ามันถูกคัดเลือกไว้เพราะมีประโยชน์ต่อมนุษย์ ยกตัวอย่างเช่นมัน link อยู่กับ advantageous gene อีกอัน ทำให้ถูกคัดเลือกไปด้วยกันเป็นต้น

ย้อนเวลากลับไปเมื่อยีนนี้อุบัติขึ้น มันอาจเป็นยีนที่ทำให้บุคคลที่มีไม่ต้องออกไปเสี่ยงภัย เพราะเอาคนซึมเศร้าไปล่าสัตว์คงเสียเวลา เลยให้อยู่บ้านก็เลยรอด เมื่อเวลาผ่านไปความถี่ก็อาจจะเพิ่มขึ้นในประชากรได้แบบเดียวกับ bottleneck effect เช่นเดียวกับยีนหลายยีนที่ไม่ดีในประชากร แต่มีความถี่สูงหลังจากสงครามโลก เพราะคนพวกนี้เอาไปรบไม่ได้ แต่พอสิ้นสุดสงคราม คนพวกนี้กลายเป็นประชากรที่เหลืออยู่และกลายเป็นพ่อแม่ของประชากรรุ่นถัดไปเป็นต้น

By: อ.โจ้ August 26, 2009 06:36

Message 4:
^ จริงๆแล้วฮัลเลย์เอาไปใส่ blog ของตัวเองก็ได้นี่ มีตั้งหลายอัน ไม่ต้องไปคอยของคณะวิทย์หรอก

By: อ.โจ้ August 26, 2009 06:38

Message 5:
เนื้อหาไม่ยาวเลยอยากให้เติมรายละเอียดด้านท้ายด้วยอีกว่า แล้วจะบำบัดพวกเขาเหล่านี้ได้อย่างไร กำลังเรียน CBT อยู่ค่ะ

By: J Jay September 17, 2009 06:00

[Back to top...]
Post Reply to this Topic
 
Reply:
PIN: (โปรดพิมพ์เลขหนึ่งสามตัวในช่องว่างนี้)
Name:
Email:
 
 
Special Tags:

Bold = [b]Bold[/b]

Gallus gallus domesticus = [i]Gallus gallus domesticus[/i]

WARNING! = [font color=#FF0000]WARNING![/font]

http://www.sc.mahidol.ac.th/scbi = [url]http://www.sc.mahidol.ac.th/scbi[/url]

scnop@mahidol.ac.th = [email]scnop@mahidol.ac.th[/email]

= //Angry

= //Grin

= //Kidding

= //Laugh

= //Sad

= //Wow

= //Smile

= //Cool

= //Huh

= :-D

Insert picture [img]http://www.somewhere.com/somefile.jpg[/img]

Department of Biology, Faculty of Science, Mahidol University
Rama VI Road, Rachadhavi, Bangkok 10400 Thailand

Tel. (+66) 2201-5250 Fax. (+66) 2354-7161
Webmaster: scnop@mahidol.ac.th